ScrollToTop
probiotyk i antybiotyk razem czy osobno

Probiotyk i antybiotyk – razem czy osobno? I który najlepszy?

Analizy

13 września 2018

O probiotykach się dużo mówi, ale niestety ciągle wiemy o nich niewiele. Dlatego na pytanie „jak i czy stosować probiotyk do antybiotyku” – otrzymasz pełne spektrum różnych odpowiedzi. Postaram się w tym wpisie połączyć wyniki badań naukowych z moją wiedzą dotyczącą tego co nam oferuje rynek farmaceutyczno-spożywczy – i udzielić Ci wyczerpującej odpowiedzi.

Zacznijmy od teorii.

Czym są probiotyki?

Probiotyki to żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny efekt zdrowotny. Do takich drobnoustrojów zalicza się przede wszystkim bakterie produkujące kwas mlekowy z rodzaju Lactobacillus (L. acidophilus, L. casei, L. reuteriL. rhamnosus) i Bifidobacterium (B. animalis, B. breve). Do szczepów probiotycznych należą również drożdże (!) Saccharomyces boulardii. Źródłem probiotyków mogą być:

  • Produkty spożywcze (kiszonki i produkty fermentowane, które osobiście uwielbiam).
  • Środki farmaceutyczne (leki).
  • Suplementy diety. [1]

Ze względu na szczepozależne właściwości probiotyków, niezbędna jest znajomość działania określonego szczepu aby racjonalnie stosować terapię probiotykami.

W celu określenia właściwości probiotycznych i skuteczności, każdy ze szczepów wymaga oddzielnych badań w ściśle określonej sytuacji klinicznej.

Szczepy nawet blisko spokrewnione nie muszą wykazywać takiego samego działania klinicznego, dlatego wyniki badań dla konkretnego szczepu probiotycznego nie mogą być wykorzystywane jako dowód skuteczności innych. (!) [1]

Dokładnie opisałem to w tym wpisie – Jak wybrać najlepszy probiotyk.

Dlaczego do antybiotyku stosuje się probiotyk?

Każdy antybiotyk może być przyczyną biegunki.

Szacuje się że występuje ona u 5-40% osób stosujących antybiotykoterapię  jednak największe ryzyko stwarzają te o szerokim zakresie działania przeciwbakteryjnego (np. aminopenicyliny – AmotaksDuomoxOspamox;  aminopenicylina z kwasem klawulanowym – Amoksiklav, Augmentin, Forcid, Taromentin; klindamycyna – Clindamycin-MIP, Dalacin C; oraz niektóre cefalosporyny – Biotaksym, Ceclor, Ceroxim, Keflex, Xorimax, Zinnat). [1,2]

Jakie probiotyki stosować?

W zapobieganiu biegunce poantybiotykowej dobrze udokumentowana jest jedynie skuteczność niektórych (!) szczepów probiotycznych. Zachęcam, zerknij do tych dwóch wpisów –  zebrałem tam, te wskazania i najpopularniejsze produkty:

Wyniki kilku analiz dowodzą, że stosowanie probiotyków zmniejsza o ok. 42% ryzyko wystąpienia biegunki (63 badania).

Największe praktyczne znaczenie ma analiza dotycząca S. boulardii. Podawanie tego probiotyku w dawce 0,2–1 g/dobę (najczęściej 0,5 g/dobę u dzieci i 1 g/dobę u dorosłych), przez czas trwania leczenia antybiotykiem, zmniejsza ryzyko wystąpienia biegunki związanej z antybiotykoterapią o ponad 50%. [1,2]

Z dostępnych w Polsce probiotyków najlepiej udokumentowane działanie w zapobieganiu biegunce związanej ze stosowaniem antybiotyków, poza wymienionym wyżej S. boulardii, mają:

  • Lactobacillus GG – 1-2mld CFU – badania prowadzone wyłącznie u dzieci. [2]
  • L. rhamnosus E/N, Oxy, Pen – w trakcie antybioterapii, dzieciom podawano 2mld CFU. Obniżyło to częstość występowania biegunki o ok. 45%. [2, 3]
  • Str. thermophilus & B. lactis Bb12 badania prowadzone wśród dzieci. [2]

Wiele osób w trakcie lub po antybiotykoterapii spożywa większe ilości jogurtów lub kefirów. Wyniki badań zwykle nie potwierdzają ich skuteczności w ograniczeniu występowania biegunki. Wyjątek stanowi sczep L. casei DN-114 001. [2]

Kiedy i jak długo stosować probiotyk do antybiotyku?

Probiotyki o udowodnionej skuteczności w zapobieganiu występowania biegunki poantybiotykowej, można stosować łącznie  z antybiotykami, przez cały czas trwania antybiotykoterapii lub klika dni dłużej.

S. boulardii to drożdżaki należące do zupełnie innej grupy gatunkowej niż bakterie, dlatego antybiotyki nie mają na nie żadnego wpływu.

Natomiast pozostałe, przebadane szczepy probiotyczne o udowodnionym działaniu przeciwbiegunkowym podczas stosowania antybiotykoterapii (Lactobacillus GG, L. rhamnosus E/N, Oxy, Pen) wykazują oporność na większość antybiotyków. W badaniach klinicznych były one podawane łącznie z antybiotykiem, przez czas stosowania antybiotyku. [2,4]

Zachęcam – zerknij do tego wpisu.

Na zakończenie mam jeszcze odpowiedzi na pytania zadawane przez czytelników. Zapraszam!

Jak długo po antybiotykoterapii należy taki probiotyk stosować? Spotkałam się z opinią, że nawet 7-8 miesięcy.

Niestety nie ma tutaj jasnych wytycznych. Dużo zależy od rodzaju użytego antybiotyku, albo serii antybiotyków. I stanu organizmu przed antybiotykoterapią, jak również skuteczności osłony probiotycznej wdrożonej w trakcie leczenia.

Warto wybrać dobre produkty i uważnie obserwować organizm. Na pewno stosowanie osłony podczas i zaraz po antybiotykoterapii jest kluczowe.

Jak przyjmować? Czy na czczo, czy w trakcie jedzenia, czy po jedzeniu? Czy korzystnie jest łączyć probiotyk z jakimś produktem spożywczym, a może jakiegoś produktu należy unikać? Czytałam już tyle różnych teorii odnośnie przyjmowania probiotyków, że się gubię…

Niestety nie mam tutaj jednej odpowiedzi. Dużo zależy o konkretnej sytuacji i rodzaju probiotyku.

  1. Stosujesz probiotyk samodzielnie, bez antybiotyku – na przykład w odbudowie flory po antybiotykoterapi, albo w leczeniu biegunki:
    • uniwersalna zasada – warto przyjąć go razem z jedzeniem – jedzenie zmniejsza kwasowość w żołądku co sprzyja przeżywaniu bakterii;
    • warto go zjeść razem z produktem mlecznym – nabiał zmniejsza kwasowość w żołądku ;
    • jeśli przyjmujesz probiotyk 2 razy dziennie – wtedy dokładasz go do śniadania i kolacji;
    • jeśli przyjmujesz go raz na dobę – wtedy warto zjeść go do kolacji, ewentualnie jeśli to szczep/y kwasoodporne – to tuż przed spaniem. Ponieważ w nocy spada prędkość ruchów perystaltycznych jelit i rośnie szansa na skolonizowanie przez bakterie;
  2. Stosujesz probiotyk razem z antybiotykiem – tutaj również brakuje oficjalnych wskazówek, według mnie:
    • najlepiej wtedy na czas antybiotykoterapii wybrać szczep probiotycznego drożdżaka – Saccharomyces cerevisiae lub Saccharomyces boulardi – a po kilku dniach od skończenia antybiotyku wejść z bakteriami. Te drożdżaki są odporne na antybiotyki i w zasadzie można je przyjmować niezależnie od posiłków i antybiotyków – kłopot z głowy (nie można ich tylko stosować z antybiotykami przeciwgrzybiczymi);
    • jeśli nie drożdże, to poszukaj probiotyku który jest naturalnie oporny na antybiotyk który używasz. Nie zawsze to możliwe, ale dla wielu antybiotyków to bardzo łatwe (na przykład dla amoksycyliny).
    • jeśli z jakiś powodów, powyższe rozwiązania nie są możliwe do spełnienia – to należy wziąć pod uwagę rodzaj antybiotyku – ale to może ocenić już tylko specjalista. Zależnie od farmakokinetyki (działania w organizmie) antybiotyku – możliwe, że pora podania probiotyku nie będzie miała znaczenia, a możliwe że warto zachować 4-6h godzinny odstęp.
  3. Na czas stosowania probiotyku i w zasadzie ciągle – stosuj dietę prebiotyczną – to temat na oddzielny wpis, a nawet na książkę kucharską – ale opowiedziałem o tym już nieco w tym artykule: Probiotyki – pytania i odpowiedzi.

Masz więcej pytań?

Mam nadzieję, że rozwiałem chociaż część Twoich wątpliwości. Jeśli mimo wszystko masz jakieś pytania – zadaj je w komentarzu.

***

Zdrowo pozdrawiam,

Pan Tabletka

Marcin

Zdjęcie kupione na iStock

Źródła:

  1. https://journals.viamedica.pl/gastroenterologia_kliniczna/article/viewFile/29303/24055
  2. H. Szajewska. Praktyczne zastosowanie probiotyków. Gastroenterologia Kliniczna 2014, tom 6, nr 1, 16–23
  3. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/j.1365-2036.2008.03714.x
  4. https://pediatria2.wum.edu.pl/sites/pediatria2.wum.edu.pl/files/aad_farmaceuci.pdf

O autorze

Marcin Korczyk

mgr farm. Marcin Korczyk - farmaceuta praktyk, twórca internetowy, key opinion leader, autor książki "Odporność. Czy Twoje dziecko może nie chorować?"
Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego na wydziale farmaceutycznym. Po studiach pracował w aptece całodobowej w Nowym Sączu - i w trakcie pracy rozpoczął tworzenie bloga www.pantabletka.pl - zapisując odpowiedzi na najczęściej zadawane przez pacjentów pytania.

Od czasu złożenia bloga w 2015 roku - do dziś - blog stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i opiniotwórczych portali z wiedzą o racjonalnym stosowaniu leków i suplementacji.

Podobne Te artykuły również
mogą cię zainteresować

Chcesz być na bieżąco?
Dołącz do newslettera

Wysyłam tylko wartościowe treści.

Zgadzam się na przetwarzanie moich danych osobowych w celu otrzymawania informacji marketingowych od Pana Tabletki, i akceptuję politykę prywatności.

 

Zapis do kolejki po książkę z przepisami.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie drogą elektroniczną na wskazany przeze mnie adres email informacji handlowej w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną od Pana Tabletki - czyli od firmy Merito Marcin Korczyk ul. Kochanowskiego 30 33-300 Nowy Sącz. NIP 652-170-26-01].

 

Zapis na listę oczekujących na dodruk książki „Odporność”.

Wyrażam zgodę na otrzymywanie drogą elektroniczną na wskazany przeze mnie adres email informacji handlowej w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną od Pana Tabletki - czyli od firmy Merito Marcin Korczyk ul. Kochanowskiego 30 33-300 Nowy Sącz. NIP 652-170-26-01].