Czym jest opieka koordynowana i dlaczego warto z niej korzystać?
Idziesz do lekarza rodzinnego, dostajesz skierowanie do kardiologa. Kardiolog ma termin za kilka miesięcy. Po drodze robisz badania, których nikt nie ogląda, bo wyniki leżą w szufladzie. W międzyczasie endokrynolog zmienia Ci lek, o czym lekarz rodzinny dowiaduje się… bywa że nigdy. A Ty biegasz zdenerwowany między gabinetami. Znasz ten scenariusz?
Właśnie po to powstała opieka koordynowana, żeby ten orwellowski scenariusz skończyć. Dzisiaj wytłumaczę Ci, co to jest, jak działa i dlaczego warto jutro rano zapytać o nią w swojej przychodni, jeśli jeszcze z niej nie korzystasz.
***
Opieka koordynowana- co to w ogóle jest?
Krótko: jest to model leczenia w przychodni POZ, czyli u Twojego lekarza rodzinnego. Jedna osoba, koordynator, pomaga Ci ogarnąć całą ścieżkę leczenia. Decyzje nadal należą do Ciebie, ale masz nawigatora, który Cię pokieruje.
Model działa w ramach NFZ od 1 października 2022 roku (ścieżka nefrologiczna doszła w 2023) i obejmuje pacjentów z chorobami przewlekłymi w pięciu obszarach:
- kardiologia: nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, migotanie i trzepotanie przedsionków, przewlekła choroba wieńcowa;
- diabetologia: cukrzyca (typu 2, ale też typu 1 i inne postacie) oraz stan przedcukrzycowy;
- pulmonologia: astma, POChP, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma,
- endokrynologia: niedoczynność i nadczynność tarczycy, wole i guzki tarczycy, zapalenia tarczycy;
- nefrologia: przewlekła choroba nerek.
***
Jak działa opieka koordynowanaw praktyce?
Wchodzisz do systemu i dostajesz kilka rzeczy, których w „zwykłym” POZ” nie ma, a bardzo ich brakowało.
Porada kompleksowa i Indywidualny Plan Opieki Medycznej (IPOM)
Lekarz siada z Tobą na dłużej niż standardowe kilka minut. Przegląda całą historię, ustala cele leczenia i rozpisuje plan na cały rok: jakie badania, kiedy, jakie wizyty, jakie leki. Koniec z „chyba miałem zrobić jakąś morfologię”. Albo z drugiej storny z “badaniami robionymi niepotrzebnie – których wyniki stają się bezużyteczne”.
Koordynator opieki
To osoba z Twojej przychodni, która pilnuje terminów, przypomina o badaniach, umawia wizyty i jest Twoim pierwszym kontaktem w sprawach organizacyjnych. Ktoś pilnuje tego za Ciebie, a Ty nie wisisz na infolinii.
Rozszerzone badania w POZ
Lekarz rodzinny w opiece koordynowanej może zlecić m.in. echo serca, holter EKG, 24-godzinny pomiar ciśnienia (ABPM), próbę wysiłkową EKG, USG dopplerowskie tętnic szyjnych i kończyn dolnych, NT-proBNP (marker niewydolności serca), wskaźnik albumina/kreatynina w moczu (UACR, wczesny sygnał uszkodzenia nerek), spirometrię z próbą rozkurczową, przeciwciała tarczycowe, a u dorosłych nawet biopsję cienkoigłową tarczycy.
Konsultacje ze specjalistą
Lekarz rodzinny może skonsultować Twój przypadek z kardiologiem, diabetologiem, endokrynologiem, pulmonologiem czy nefrologiem bez kierowania Cię do kolejki w poradni specjalistycznej. Konsultacja może odbyć się z Twoim udziałem albo jako telekonsultacja lekarz-lekarz. Zwykle trwa to krócej niż standardowa ścieżka, choć dokładny termin zależy od przychodni.
Dlaczego to ważne? Bo jedna osoba podejmuje decyzje i prowadzi Twoje leczenie – mając wgląd w pełną historię i możliwość konsultacji ze specjalistą. Leczenie dzięki temu może przebiegać szybciej i sprawniej.
Porady edukacyjne i dietetyczne
Pielęgniarka pokazuje, jak poprawnie mierzyć ciśnienie i używać inhalatora przy chorobach dróg odeechowych. Błędy w obu tych czynnościach zdarzają się naprawdę często i potrafią zepsuć całe leczenie. Dietetyk tłumaczy, co jeść przy cukrzycy, zamiast wysyłać Cię do Google’a. W ramach programu przysługuje Ci do 9 porad edukacyjnych i/lub dietetycznych rocznie.
I to wszystko w ramach NFZ – czyli opłacamy to w składkach.
***
Opieka koordynowana w liczbach
Przedstawmy teraz kilka liczb dla lepszej przejrzystości i porównania:
- 2 947 przychodni w programie na koniec 2025 r. (49% wszystkich POZ);
- 61% Polaków ma do niej dostęp;
- 1,16 mln planów IPOM w 2024 r;
- Najczęściej zlecane badania: ABPM, echo serca, holter EKG, UACR;
- +35% rozpoznań przewlekłej choroby nerek w pierwszym roku;
- Badania pokazują, że inhalator w pełni poprawnie stosuje tylko mniej więcej co trzeci pacjent.
***
Dlaczego warto? Przewagi, które mają realne znaczenie
Szybciej. Badania i konsultacje bez wielomiesięcznego oczekiwania na poradnię specjalistyczną.
Bezpieczniej. Wszyscy lekarze grają do jednej bramki. Jeden plan, jedna dokumentacja, jedna osoba, która wie, co bierzesz. To ogromna sprawa dla ludzi przyjmujących kilka leków jednocześnie. Interakcje lekowe to nie teoria z podręcznika, tylko codzienność każdej apteki i pajenta. Jedna rada: jeśli chodzisz też do specjalisty poza przychodnią, mów mu o swoim planie opieki, a koordynatorowi mów o zmianach leków od specjalisty. System jest tak szczelny, jak przepływ informacji.
Mądrzej. Zamiast leczyć wynik badania sprzed pół roku, leczysz to, co dzieje się dzisiaj – ale z uwzględnieniem historii medycznej. Regularne monitorowanie pomaga wyłapać pogorszenie, zanim wylądujesz na SOR-ze. Przykład: w przychodniach z opieką koordynowaną wyraźnie wzrosła liczba wykrytych przypadków przewlekłej choroby nerek, czyli choroby, która latami nie boli – ale postępuję nieubłaganie i daje nieodwracalne zmiany.
Wygodniej. Nie musisz sam pilnować wszystkich terminów i badań. Ktoś pamięta razem z Tobą.
Zmiany w finansowaniu od 2026 roku
Dobra wiadomość na koniec tej części: od 2026 roku NFZ płaci przychodniom więcej, im więcej pacjentów faktycznie obejmują opieką koordynowaną. Placówki, które mają ją tylko „na papierze” i przez trzy miesiące nic w jej ramach nie robią, tracą dodatkowe pieniądze. Takie działanie powinno zwiększyć chęć do współpracy w placówkach.
Jeśli chcesz zobaczyć, jak ten model wygląda w praktyce w konkretnej sieci przychodni, zajrzyj do Świat Zdrowia. Szczegóły programu znajdziesz na podstronie Opieka Koordynowana w Świat Zdrowia.
***
Czego opieka koordynowana nie załatwi?
Żeby było uczciwie, przedstawmy teraz, czego nie należy się spodziewać:
- to nie jest cudowna kolejka VIP, bo liczba badań i konsultacji zależy od budżetu i organizacji konkretnej przychodni;
- dostępność jest nierówna i zależy od tego, czy Twoja placówka przystąpiła do programu;
- program jest młody, a jego długoterminowy wpływ na zdrowie pacjentów dopiero będzie oceniany;
- nie obejmuje wszystkich chorób przewlekłych. Nie ma w nim np. otyłości, choć choruje na nią w Polsce ok. 9 mln osób.
***
Jak przygotować się do porady kompleksowej?
Żeby wycisnąć z pierwszej wizyty maksimum, weź ze sobą:
- listę wszystkich leków, także tych bez recepty i suplementów (albo po prostu opakowania);
- wyniki badań i wypisy ze szpitala z ostatniego roku;
- zapiski domowych pomiarów ciśnienia lub glukometru;
- listę pytań – na tej wizycie jest na nie czas.
***
Jak zacząć korzystać z opieki koordynowanej?
- Sprawdź, czy Twoja przychodnia POZ realizuje opiekę koordynowaną. Nie wszystkie muszą, bo to model dobrowolny dla placówek.
- Jeśli tak, zapytaj lekarza lub rejestrację, czy kwalifikujesz się do którejś ze ścieżek.
- Jeśli nie, rozważ zmianę przychodni. Masz prawo dwa razy w roku kalendarzowym bezpłatnie i bez podania powodu zmienić lekarza, pielęgniarkę i położną POZ. Za każdą kolejną zmianę zapłacisz 80 zł. Dodatkowa darmowa zmiana jest możliwa m.in. przy zmianie miejsca zamieszkania, zaprzestaniu pracy przez wybranego lekarza lub zamknięciu przychodni. Deklarację złożysz osobiście, elektronicznie z podpisem zaufanym albo przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP).
I tyle. Samo włączenie do programu nie wymaga skierowania ani żadnych opłat.
Serdeczności!
mgr farm. Marcin Korczyk / Pan Tabletka
P.S.: niżej jeszcze wrzucam odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. A jeśli masz własne – to napisz je w komentarzu pod tym postem na blogu.
Bibliografia
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 września 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. Dz.U. 2022 poz. 1965. Dostępne na: https://dziennikustaw.gov.pl/D2022000196501.pdf
- Narodowy Fundusz Zdrowia. Opieka koordynowana w Podstawowej Opiece Zdrowotnej [Internet]. Warszawa: NFZ; [cytowane 23 wrz 2026]. Dostępne na: https://koordynowana.nfz.gov.pl/opieka-koordynowana-w-poz/
- Zdankiewicz-Staniszkis A. Opieka koordynowana w POZ: nowe zasady finansowania od 2026 r. – wyższe stawki dla aktywnych, cięcia dla nieaktywnych [Internet]. Serwis ZOZ; 26 lut 2026 [cytowane 23 wrz 2026]. Dostępne na: https://serwiszoz.pl/aktualnosci-prawne/opieka-koordynowana-w-poz-nowe-zasady-finansowania-od-2026-r.-wyzsze-stawki-dla-aktywnych-ciecia-dla-nieaktywnych-9383.html
- Biesiada AM, Zawodnik D, Kłoda K, Babicki M, Mastalerz-Migas A. Coordinated Care: the new model in primary health care in Poland – implementation and early trends. Front Public Health. 2026;14:1737980. doi: 10.3389/fpubh.2026.1737980
- Sanchis J, Gich I, Pedersen S; Aerosol Drug Management Improvement Team (ADMIT). Systematic review of errors in inhaler use: has patient technique improved over time? Chest. 2016;150(2):394-406. doi: 10.1016/j.chest.2016.03.041
Najczęściej zadawane pytania
Czy opieka koordynowana jest płatna?
Nie. To świadczenie finansowane przez NFZ. Nie płacisz za wizyty, badania ani konsultacje w ramach programu.
Kto może z niej skorzystać?
Pacjenci z chorobą przewlekłą z zakresu kardiologii, diabetologii, pulmonologii, endokrynologii lub nefrologii, zapisani do przychodni POZ, która prowadzi opiekę koordynowaną. O włączeniu do programu decyduje lekarz rodzinny. O szczegóły najlepiej zapytać w swoim POZ
Czy muszę zrezygnować z mojego dotychczasowego specjalisty?
Nie. Opieka koordynowana nie zabiera Ci dostępu do poradni specjalistycznej, tylko ją uzupełnia. Jeśli Twój stan tego wymaga, lekarz POZ nadal może skierować Cię do specjalisty.
Moja przychodnia nie ma opieki koordynowanej. Co robić?
Możesz zmienić przychodnię POZ. Dwie zmiany deklaracji w roku są bezpłatne i nie musisz podawać przyczyny. Każda kolejna wiąże się z opłatą 80 zł. Warto wcześniej sprawdzić, która placówka w okolicy prowadzi program.
Kim jest koordynator i czy mogę do niego dzwonić w każdej sprawie?
Koordynator to pracownik przychodni, który pilnuje Twojego planu leczenia: terminów, badań i wizyt. Możesz się do niego zwracać w sprawach organizacyjnych związanych z programem. W nagłych sytuacjach zdrowotnych nadal dzwonisz na 112 albo jedziesz na SOR. Koordynator nie zastępuje pogotowia. Gdy przychodnia jest zamknięta, a sprawa nie jest nagła, skorzystaj po prostu z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.
O autorze
Marcin Korczyk
Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego na wydziale farmaceutycznym. Po studiach pracował w aptece całodobowej w Nowym Sączu - i w trakcie pracy rozpoczął tworzenie bloga www.pantabletka.pl - zapisując odpowiedzi na najczęściej zadawane przez pacjentów pytania.
Od czasu złożenia bloga w 2015 roku - do dziś - blog stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i opiniotwórczych portali z wiedzą o racjonalnym stosowaniu leków i suplementacji.
