ScrollToTop

DEET, ikarydyna, IR 3535 – a może olejki eteryczne? Co i kiedy użyć na komary i kleszcze?

Analizy, Artykuły

17 maja 2018

Pan Tabletka ma słodką krew. Tak przynajmniej twierdzą te wszystkie samice, których ciche brzęczenie utrzymuje się wokół mnie w sezonie letnim. Kleszcze również nie wybrzydzają… Wydawałoby się, że najlepszych środkiem odstraszającym komary i kleszcze – jest mieć Pana Tabletkę w pobliżu. Wtedy wszystko co bzyczy i ma wieloczłonowe odnóża przyklei się do mnie. Ale to raczej technicznie nie możliwe… Zostaje więc, przeczytać poniższy wpis i wiedzieć jakiś środek na komary i kleszcze wybrać 😉 W tym wpisie sięgam nieco głębiej – najpierw opowiem Ci o składnikach repelentów – dzięki temu wybierzesz świadomie – DEET, ikarydyna, czy IR3535?

Bzy, bzy, bzy…(nadlatują)

Zacznijmy od profilaktyki!

Pamiętaj:

  • Używaj moskitier na oknach i wózkach dziecięcych;
  • Używaj bezzapachowych mydeł i unikaj perfum;
  • Zakładaj skarpetki i ubrania, które pokrywają większość ciała;
  • Unikaj spacerów w godzinach największej aktywności owadów i pajęczaków;
  • Codziennie sprawdzaj swój pokój, aby upewnić się, że nie ma żadnych komarów;
  • Sprawdzaj siebie i swoje dzieci na obecność kleszczy każdego dnia;
  • Unikaj pozostawiania ubrań na ziemi lub podłodze;
  • Użyj wiatraków, gdy są dostępne. Prądy powietrzne pomagają utrzymać komary z daleka;
  • Na wyjeździe wybierz górne piętro w hotelu, jeśli to możliwe.

[Masz mało czasu – czytaj od RAMKI do RAMKI]

A tutaj mam dla Ciebie analizę 14 topowych środków na komary i kleszcze – zapraszam

Repelenty – czyli trudne słowo odstraszające komary i kleszcze

Repelenty czyli środki odstraszające owady to substancje działające miejscowo lub na odległość, powstrzymujące owady od latania lub ukąszenia. Do repelentów możemy zaliczyć:

  • syntetyczne substancje chemiczne – (DEET, ikarydyna, IR3535);
  • naturalne olejki eteryczne ;
  • urządzenia mechaniczne – ich skuteczność jest niestety dyskusyjna i brakuje solidnych dowodów potwierdzających działanie;

Repelenty powinny chronić przed większością ukąszeń owadów przez jak najdłuższy czas i być pozbawione działań niepożądanych. Najpoważniejszy problem związany z repelentami jest różna wrażliwość gatunków na ich działanie. I niestety ich pewna szkodliwość.

Bzy, bzy, bzy… (są coraz bliżej)

DEET, ikarydyna, IR3535 + olejki eteryczne – na kleszcze i komary?

Chciałbym, żeby to był kolejny wpis, do którego będziesz wracać.

Najpierw dam Ci informację na temat różnych środków na komary i kleszcze – później przeanalizujemy składy kilku topowych produktów. Jeśli prześledzisz ten wpis dokładnie – zdobędziesz wiedzę, dzięki której uda Ci się świadomie wybrać repelent najlepszy dla Ciebie, czy dla Twojego dziecka.

No to lecimy…bzy, bzy, bzy….(jest ich coraz więcej)

DEET (dietylotoluamid) – N,N-Dietylo-m-toluamid

Na pewno kojarzysz zapach takiego typowego spray’u na komary – tak właśnie pachnie DEET.

Jest najczęściej stosowanym składnikiem miejscowych środków odstraszających owady. I jednocześnie składnikiem  najbardziej kontrowersyjnym.

Szeroko stosowany od ponad pół wieku, jest trwały na skórze i łatwo dostępny. Dane z przeprowadzonych badań potwierdzają, że DEET moduluje aktywność wielu receptorów węchowych i zakłóca kodowanie zapachów niezbędne do wykrycia gospodarza – czyli stajesz się dla owadów niewidzialny.

Narażenie na wysokie dawki DEET może prowadzić do licznych skutków ubocznych (DEET jest toksyczne dla układu nerwowego), które różnią się w zależności od wieku (!). Większość objawów neurologicznych, takich jak napady padaczkowe, obserwuje się u dzieci w wieku poniżej 2 lat, podczas gdy u dorosłych obserwuje się zwykle niewielkie podrażnienia skóry.

Jednak wpływ DEET na zdrowie człowieka wydaje się być zrównoważony między zapobieganiem chorób przenoszonych przez komary i kleszcze (np.: borelioza, ale i malaria) a jego efektami ubocznymi, dlatego w dalszym ciągu jest szeroko stosowany. Jest jednak bezwzględnie zakazany w przypadku noworodków (do 2. miesiąca życia) oraz u kobiet będących w ciąży. [1,2] Nie zaleca się go również u dzieci poniżej 12 roku życia.

Czas działanie i siła DEET zależy od jego stężenia w konkretnym produkcie:

  • Produkty zawierające <10% DEET mogą oferować jedynie ograniczoną ochronę, najczęściej 1-2 godziny;
  • Stosowanie 20-30% preparatu DEET na skórze lub odzieży chroni przed 90% wszystkich ukąszeń komarów i kleszczy;
  • Im wyższe stężenie, tym dłuższa ochrona, jednak badania sugerują, że stężenie DEET powyżej 50% nie powoduje wydłużenia czasu działania.

Do tego warto pamiętać, że DEET wchodzi w reakcje z tworzywami sztucznymi i powoduje ich rozpuszczanie się – więc uważaj przed nałożeniem tego środka na wózki, ubrania z tworzyw sztucznych itd… [2,3]

Złote rady Pana Tabletki – DEET

-toksyczny dla układu nerwowego;
-może uczulać skórę i podrażniać oczy;
-nie rozpylać w zamkniętych pomieszczeniach;
-uwaga na dzieci i kobiety w ciąży!
-ma swój charakterystyczny zapach;
-rozpuszcza tworzywa sztuczne (dlatego zawsze sprzedaje się je w formie spray-u w aluminiowym pojemniku –> produkt jest droższy);

+bardzo skuteczny i przetestowany;
+działa najdłużej i substancja czynna jest całkowicie wodoodporna;

Nie jestem zwolennikiem tak zwanej chemii – ale w tym przypadku, jeśli szukasz naprawdę mocnego środka odstraszającego komary – to DEET w wyższych stężeniach w zasadzie daje gwarancję skuteczności.

Jeśli używasz tego typu środków rzadko, nie masz w pobliżu dzieci ani kobiety w ciąży – to warto DEET rozważyć. Pamiętaj, że lepiej DEET-y nakładać na ubranie, nie na skórę! Ogranicza to przenikanie tej substancji. Nie stosuje się jej również pod ubrania  – kiedy się pocimy może się DEET-u  wchłaniać więcej.

Ale coś za coś – ta substancja ma swoje skutki uboczne i może podrażniać skórę (z drugiej strony borelioza i malaria to też nic przyjemnego). Warto pamiętać o tych dwóch aspektach.

***

Chyba czują, że coś się święci – coś wisi w powietrzu…bzy, bzy, bzy…

 Ikarydyna

(ester 2-(2-hydroksyetylo)-1-metylopropylowy kwasu 1-piperydyno-karboksylowego
lub bardziej fachowo: 1-sec- butyloksykarbonylo-2- (2-hydroksyetylo)-piperydyny) :p

Nazwę może sobie skojarzyć z mitologicznym Ikarem (też ma wpływać na istoty latające ;-)). Ikarydyna to środek  stosunkowo bezpieczny (z pewnością bezpieczniejszy od DEETu) opracowany przez znaną niemiecką korporację farmaceutyczną w latach 80.

Badania przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu wysokich dawek ikarydyny na układ nerwowy (co jest główną wadą DEETu). Jest bezzapachowa oraz bezpieczna, może być użytkowana zarówno przez dorosłych, jak i przez dzieci – ale od pewnego wieku. Nie powoduje podrażnień skóry i innych reakcji alergicznych. Występuje w preparatach przeznaczonych do stosowania bezpośrednio na skórę oraz do pokrywania wnętrz domów. W przeciwieństwie do DEET nie powoduje uszkodzenia materiałów syntetycznych. [4,5]

Jej skuteczność jest niższa niż DEET, wydaje się odstraszać szeroką gamę szkodników chociaż wykazuje najlepsze właściwości odstraszające wobec much, pcheł oraz komarów.

Stężenie ikarydyny na poziomie 20% jest skuteczne przeciwko komarom i kleszczom od 8 do 14 godzin a w stężeniu 10% od 3,5 do 8 godzin.

Nie należy stosować równocześnie preparatów z DEET oraz ikarydyną, ponieważ mieszanka tych substancji jest toksyczna dla człowieka [4,5]

Złota rada Pana Tabletki – IKARYDYNA

-może powodować uczulenia i podrażniać oczy;
-w połączeniu z DEETem daje nam toksyczną mieszankę! – Więc nie mieszaj różnych środków na komary!

+stosunkowo bezpieczna;
+bezzapachowa;

Wygląda na to, że ta ikaradyna powinna być naszym pierwszy wyborem, jako składnik repelentów. Skuteczność  nieco niższa niż DEET przy dużo wyższym bezpieczeństwie.

***

3. IR3535 – ester etylowy kwasu 3-(N-acetylo-N-butylo)aminopropionowego

Opracowany w latach 70 i z powodzeniem stosowany w Europie od ponad 30 lat. Badania potwierdzają jego wysoką skuteczność i szeroki zakres działania (skuteczny wobec komarów, mrówek, much domowych, kleszczy, meszek, pszczół, pcheł, os, wszy i karaluchów). Przy czym ta skuteczność jest niższa niż DEET i IKARYDYNY.

Środek ten może podrażniać oczy, lecz poza tym charakteryzuję się wysokim stopniem bezpieczeństwa. Stosowany na skórę nie powoduje podrażnień i alergii, jest nietoksyczny.

W celu odstraszania owadów i kleszczy poleca się stosowanie preparatów zawierających od 10 do 30% IR3535. [4,5]

IR3535 – jest rozpuszczalna w wodzie – więc nie sprawdza się w warunkach wysokiej wilgotności (tropiki). Ma to jednak swoje plusy – łatwiej ją zmyć z ciała i jest biodegradowalna.

Podobnie jak DEET, IR3535 może  uszkadzać tworzywa sztuczne. [4,5]

Złota rada Pana Tabletki – IR3535

-może powodować miejscowe podrażnienia oczu;
-może rozpuszczać tworzywa sztuczne;
-skuteczność niższa niż DEET i ikarydyny;
-nie może być stosowana w klimacie wilgotnym;
-działa krócej niż DEET i ikarydyna;


+stosunkowo bezpieczny;
+bezzapachowy;
+stosowany u dzieci już powyżej 12m życia, niektóre preparaty nawet od urodzenia;
+bezpieczna dla środowiska naturalnego, ulega biodegradacji;
IR3535 – wygląda na to, że podobnie jak Ikarydyna, jest to stosunkowo bezpieczny środek – z pewnością lepszy od DEET.

***

4. Olejki eteryczne

Olejki eteryczne to lotne substancje zapachowe, produkowane przez rośliny, które w swoim składzie zawierają alkohole, aldehydy, ketony, fenole, estry, etery i terpeny. Są w stanie zapewnić jedynie krótką ochronne przed owadami – ponieważ te olejki parują – ulatniają się ze skóry.

  • olejek z eukaliptusa cytrynowego (PMD, citriodiol) –  ekstrakt z drzewa jest rafinowany w celu zwiększenia stężenia naturalnie występującej substancji PMD od 1 do 65%. Stanowi wyjątek wśród olejków, gdyż czas działania szacuje się na ok. 6 godzin. Czystego olejku nie stosuje się u dzieci poniżej 3 roku życia. [4]
  • olejek cytronelowy charakteryzuje się świeżym, przyjemnym zapachem. Produkty do stosowania bezpośrednio na skórę dostępne są w stężeniach 5-15% i zapewniają ochronę przez 0,5-2 godzin. [4]

Pozostałe olejki stosowane jako repelenty: [5]

  • olejek lawendowy 
  • olejek paczuli
  • olejek mięty pieprzowej
  • bazyliowy
  • eukaliptusowy
  • anyżowy
Złota rada Pana Tabletki – olejki eteryczne


-bardzo silne alergeny;
-mogą podrażniać oczy i uczulać;
-stosunkowo krótki czas działania – który w podwyższonej temperaturze (upalne dni) ulega jeszcze większemu skróceniu;


+/- – mają swój zapach;

+naturalna chemia;

Wiem, że dla fanów eko/natural-style – to automatycznie najlepszy wybór. I jak zwykle trzymam ich stronę – tak tutaj mam wątpliwości.

Warto rozważyć wszystkie za i przeciw – według mnie jeśli wybieramy się w rejony, gdzie jest dużo kleszczy i komarów – lepiej użyć czegoś na bazie ikarydyny/IR3535 – działa mocniej i dłużej.

***

Jesteśmy uratowani…odleciały do Pana Tabletki….bzy, bzy, bzy…

Urządzenia ultradźwiękowe

Znalazłem dwa badania, w których – NIE UDOWODNIONO ICH DZIAŁANIA:

Pięć urządzeń ultradźwiękowych generujących podstawowe częstotliwości 20-70 kHz testowano pod kątem ich skuteczności w odpychaniu komarów. W przypadku wszystkich testowanych gatunków nie było istotnej różnicy między liczbami uwięzionymi podczas włączania i wyłączania urządzeń, gdy wszystkie urządzenia były testowane jednocześnie. [6]

Testowano dwa ultradźwiękowe urządzenia odstraszające (dla zwierząt oraz duże urządzenie do użytku domowego) pod kątem ich skuteczności w odstraszaniu pcheł i kleszczy. Żadne z urządzeń nie miało wpływu na rozmieszczenie pcheł lub kleszczy w komorze po 24 godzinnej ekspozycji, a aktywność pcheł, kleszczy i karaczanów nie uległa pogorszeniu. Badanie rozszerza i wspiera wcześniejsze ustalenia, że ultradźwięki są nieskuteczne jako środek zwalczania powszechnych szkodników domowych i zwierzęcych. [7]

Hm, ja jestem sceptyczny – ale może Ty masz jakieś dobre doświadczenia?

***

DEET, ikarydyna, czy IR3535 – co wybieram?

Co ja wybieram? Jakich informacji szukam na opakowaniu?

Ja zdecyduję się na:

  • dla dziecka powyżej 2 roku życia – na produkt z ikarydyną, lub IR3535;
  • dla siebie (jak idę wędkować, albo zbierać grzyby) wybieram DEET 20-30%;

Mam dla Ciebie już przygotowaną analizę kilkunastu dostępnych produktów (stuk-puk) -zapraszam – będzie Ci dużo łatwiej wybrać jeśli się przygotujesz do zakupów.

Zdrowo pozdrawiam

Pan Tabletka

Marcin

A w tym wpisie opisałem jak przeprowadza się aktualnie diagnostykę boreliozy – mam dla Ciebie również 25% zniżki na te badania (stuk-puk).

Bibliografia:

  1. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0014299918301109?via%3Dihub
  2. https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2018/the-pre-travel-consultation/protection-against-mosquitoes-ticks-other-arthropods
  3. https://mothertobaby.org/fact-sheets/deet-nn-ethyl-m-toluamide-pregnancy/pdf/
  4. http://static.ewg.org/reports/2013/bug_repellents/2013_EWGs_Guide_to_Bug_Repellents.pdf?_ga=2.183054373.209518556.1498863432-753189801.1495205289
  5. http://www.dbc.wroc.pl/Content/18991/Kociolek-Balawejder_Zlocinska_Srodki_odstraszajace_owady_w_ochronie.pdf
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2906666/
  7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1770480
  8. Zdjęcie kupione na iStock

Podobne Te artykuły również
mogą cię zainteresować

Chcesz być na bieżąco?
Dołącz do newslettera

Wysyłam tylko wartościowe treści.

Zgadzam się na przetwarzanie moich danych osobowych w celu otrzymawania informacji marketingowych od Pana Tabletki, i akceptuję politykę prywatności.